Bài giảng Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 11 (Kết nối tri thức) - Bài 1: Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường

 K11 - BÀI 1: 
CẠNH TRANH TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG MỞ ĐẦU Em hãy đọc trường hợp sau 
 để trả lời câu hỏi: 
Chị A mở cửa hàng kinh doanh tạp hoá ở phố H được 
ba năm. Mới đây, trên phố xuất hiện thêm một siêu thị 
và hai cửa hàng tạp hoá khác. 
 Theo em, chị A và các chủ cửa hàng tạp hoá 
 khác phải làm thế nào để thu hút khách hàng, 
 đảm bảo việc kinh doanh? Để thu hút 
khách hàng Đa dạng hóa các mặt hàng nhằm đáp 
 1 ứng được các nhu cầu của khách hàng 
 Các sản 
 Có chất lượng tốt, nguồn gốc, xuất xứ 
 phẩm cần 2 rõ ràng
Giá cả hàng 3 Bán hàng với giá cả phù hợp 
 hóa
 4 Khuyến mại : tri ân khách hàng; 
 Chiến lược khuyến mại vào các dịp lễ, tết, 
 bán hàng KHÁM PHÁ 1. Khái niệm cạnh tranh 
 Em hãy đọc trường hợp sau để trả lời câu hỏi:
Phố B nổi tiếng đông vui, sầm uất bởi có nhiều nhà hàng có các món ăn ngon. 
Nơi đây thường xuyên diễn ra cuộc tranh đua quyết liệt trong việc thu hút thực 
khách giữa các nhà hàng. Các nhà hàng tìm cách tạo ra ưu thế với những 
món ăn có hương vị đặc biệt, hấp dẫn, giá cả hợp lí,... Để có những ưu thế đó, 
các nhà hàng phải giành giật những điều kiện thuận lợi như: thuê được đầu 
bếp giỏi, có (được nguồn cung cấp nguyên liệu ngon, tìm được những gia vị 
độc đáo,...
 Theo em, các nhà hàng kinh doanh ẩm thực trên phố B đã sử 
 dụng những cách thức gì để tranh đua thu hút khách hàng? 
 Điều đó mang lại lợi ích gì cho các nhà hàng? Tạo ra những món ăn ngon, có Thuê đầu bếp giỏi, 
hương vị đặc biệt, hấp dẫn, giá cả nguồn nguyên liệu 
 ngon, tìm được gia vị 
hợp lí, độc đáo.... 
 CHIẾN LƯỢC 
 KẾT QUẢ KINH DOANH KẾT QUẢ
 CỦA NHÀ 
 HÀNG B
Cửa hàng nào làm không Cửa hàng nào làm tốt sẽ thu hút được nhiều 
tốt sẽ không thu hút được thực khách, có nhiều lợi nhuận hơn, kinh 
khách hàng, có ít lợi doanh ổn định và phát triển 
nhuận Em hãy nêu ví dụ về sự tranh đua giữa các chủ thể cùng kinh 
doanh mặt hàng khác trên thị trường. Khái niệm cạnh tranh
Cạnh tranh kinh tế là sự tranh đua giữa các chủ 
thể kinh tế nhằm có được những ưu thế trong sản 
xuất, tiêu thụ hàng hoá, qua đó thu được lợi ích 
tối đa 2. Nguyên nhân dẫn đến cạnh tranh 
 Công ty H chuyên sản xuất kinh doanh các sản phẩm áo sơ mi nữ. Hai tháng 
 gần đây, trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm mới của các công ty, tập 
 đoàn may mặc có thương hiệu trong và ngoài nước với kiểu dáng, mẫu mã đa 
 dạng, chất liệu vải đẹp, giá cũng hấp dẫn hơn khiến doanh thu bán hàng của 
 công ty H sụt giảm. Ban Giám đốc công ty phải nhanh chóng đưa ra các giải 
 pháp: tìm kiếm thêm nguồn vải có hoạ tiết, chất liệu đặc biệt hơn, ứng dụng 
 công nghệ mới trong việc hoàn thiện sản phẩm, đưa ra mức lương hấp dẫn 
 tuyển dụng được nhà thiết kế có tay nghề cao,... để nhanh chóng tạo ra sản 
 phẩm mới, thu hút khách hàng, chiếm lĩnh lại thị trưởng, ổn định tình hình sản 
 xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 
 Em có nhận xét gì về quyền kinh doanh và khả năng 
 cạnh tranh của các doanh nghiệp may mặc trong 
 trường hợp trên? Nền kinh tế tồn tại nhiều chủ sở hữu, là những đơn vị kinh tế độc 
 lập, tự do sản xuất, kinh doanh khiến nguồn cung trên thị trường 
Những tăng lên làm cho các chủ thể kinh doanh phải cạnh tranh, tìm cho 
nguyên mình những lợi thế để có chỗ đứng trên thị trường. 
 nhân 
 dẫn 
 đến 
 cạnh 
 tranh 
 trong 
 Mỗi chủ thể có điều kiện sản xuất khác nhau, tạo ra năng 
kinh tế. suất và chất lượng sản phẩm khác nhau, dẫn đến sự cạnh 
 tranh về giá cả và chất lượng sản phẩm 4. Tính hai mặt của cạnh tranh
a. Mặt tích cực( Vai trò) của cạnh tranh trong nền kinh 
tế
 Công ty H chuyên sản xuất kinh doanh các sản phẩm áo sơ mi nữ. Hai tháng 
 gần đây, trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm mới của các công ty, tập 
 đoàn may mặc có thương hiệu trong và ngoài nước với kiểu dáng, mẫu mã đa 
 dạng, chất liệu vải đẹp, giá cũng hấp dẫn hơn khiến doanh thu bán hàng của 
 công ty H sụt giảm. Ban Giám đốc công ty phải nhanh chóng đưa ra các giải 
 pháp: tìm kiếm thêm nguồn vải có hoạ tiết, chất liệu đặc biệt hơn, ứng dụng 
 công nghệ mới trong việc hoàn thiện sản phẩm, đưa ra mức lương hấp dẫn 
 tuyển dụng được nhà thiết kế có tay nghề cao,... để nhanh chóng tạo ra sản 
 phẩm mới, thu hút khách hàng, chiếm lĩnh lại thị trưởng, ổn định tình hình sản 
 xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 
 Cạnh tranh đã thúc đẩy công ty H phải làm gì để tồn tại và phát 
 triển? 
 Để cạnh tranh thành công, các nguồn lực của nền kinh tế và 
 doanh nghiệp H được phân bổ như thế nào? Vai trò của cạnh tranh
 1 Tạo môi trường để các chủ 
 thề kinh tế luôn cạnh tranh 
 với nhau 
Thúc đẩy lực 
lượng sản xuất 
phát triển, 5 Cạnh tranh 2
 có vai trò tạo 
 động lực cho Không ngừng ứng 
 sự phát triển dụng kĩ thuật công 
 nghệ 
 Phân bổ linh hoạt 
 các nguồn lực 4 3 Nâng cao trình độ người 
 lao động Hành vi cạnh tranh 
của công ty X là 
không lành mạnh, 
điều này thể hiện ở 
việc: công ty X 
thường xuyên đề 
cao chất lượng sản 
phẩm đệm cao su 
của mình; so sánh 
mang tính vùi dập, 
đánh giá thấp và 
đưa ra những 
thông tin không rõ 
căn cứ về sản 
phẩm đệm của 
doanh nghiệp 
khác. Hành vi của 
công ty X có thể 
 khiến khách 
hàng hiểu lầm, 
 gây thiệt hại 
đến doanh số 
 và tình hình 
kinh doanh cho 
các công ty sản 
xuất đệm lò xo, 
đệm mút xốp . Cạnh tranh không lành mạnh và biểu hiện
 * Biểu hiện của cạnh tranh không 
 lành mạnh
 * Kn: Cạnh tranh không 
Chỉ dẫn gây nhầm lẫn, gièm pha, lành mạnh là những 
 hành vi trái với quy định 
 Gây rối loạn doanh nghiệp khác của pháp luật, các 
 nguyên tắc thiện chí, 
 Xâm phạm bí mật kinh doanh trung thực, tập quán 
 thương mại, các chuẩn 
 Hủy hoại môi trường, mực khác trong kinh 
 doanh LUYỆN TẬP Bài tập 1: Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến sau đây? Vì sao? 
a. Cạnh tranh chỉ diễn ra - Không đồng tình, vì cạnh tranh không chỉ diễn ra với các chủ 
giữa những người cùng thể cùng kinh doanh một mặt hàng mà còn giữa các chủ thể kinh 
bán một loại hàng hóa doanh các mặt hàng khác nhau vì các nhà đầu tư sẽ lựa chọn đầu 
nào đó. tư vào ngành hàng mang lại lợi nhuận cao nhất.
b. Muốn cạnh tranh 
 - Không đồng tình, vì cạnh tranh lành mạnh là phải tôn trọng đối 
thành công, điều quan 
 thủ, tìm cách cải thiện mình để vượt lên đối thủ chứ không phải 
trọng là phải làm cho đối 
 tìm cách để làm cho đối thủ suy yếu.
thủ của mình suy yếu.
 - Không đồng tình, vì cạnh tranh là tất yếu trong cơ chế thị 
c. Cạnh tranh chỉ diễn ra 
 trường, ở đâu có sản xuất, trao đổi hàng hóa thì ở đó có cạnh 
ở nơi có kinh tế thị 
 tranh. Do vậy, không phải chỉ khi kinh tế thị trường phát triển mới 
trường phát triển.
 có cạnh tranh.
 - Đồng tình, vì cạnh tranh lành mạnh là biết chấp nhận cạnh 
d. Muốn cạnh tranh lành 
 tranh, cùng hợp tác và cạnh tranh với đối thủ, tôn trọng đối thủ, 
mạnh, cần phải tôn trọng 
 tìm cách tạo ra ưu thế vượt trội so với đối thủ để tồn tại và phát 
đối thủ.
 triển. Bài 2: Em hãy nhận xét hành vi cạnh tranh của các doanh nghiệp trong những trường hợp sau: 
 a. Khi quảng cáo sản phẩm, doanh nghiệp A 
 - Đây là hành vi cạnh tranh không lành 
 luôn đưa ra thông tin khuếch đại ưu điểm 
 mạnh, đưa ra thông tin không đúng với chất 
 sản phẩm của mình so với các sản phẩm 
 lượng sản phẩm của doanh nghiệp, tạo sự 
 cùng loại của doanh nghiệp khác đang bán 
 hiểu lầm với khách hàng.
 trên thị trường.
 b. Do có tiềm năng về tài chính, doanh 
 - Đây là hành vi cạnh tranh không lành 
 nghiệp Z quyết định bản sản phẩm của mình 
 mạnh, bán phá giá thị trường để hạ gục đối 
 với giá thấp hơn nhiều so với giá thị trường 
 thủ là các doanh nghiệp nhỏ.
 để loại bỏ các đối thủ cạnh tranh.
 c. Doanh nghiệp D tìm mọi cách để mua 
 - Đây là hành vi cạnh tranh không lành 
 được thông tin chiến lược kinh doanh của 
 mạnh. Việc tìm mọi cách để lấy thông tin có 
 doanh nghiệp Y - đối thủ cạnh tranh trực 
 thể là các thủ đoạn xấu, vi phạm pháp luật
 tiếp.
 d. Công ty K luôn quan tâm đến việc tạo sự - Đây là hành vi cạnh tranh lành mạnh. Muốn 
 thân thiện, tin tưởng của khách hàng thông khách hàng tin tưởng, chọn mua sản phẩm 
 qua việc cung cấp sản phẩm có chất lượng của mình, cách tốt nhất là tạo ra sản phẩm 
 cao kết hợp với quan tâm, chăm sóc, ưu đãi có chất lượng cao, dịch vụ chăm sóc khách 
 khách hàng. hàng tốt. Bài 3: Em hãy cho biết cạnh tranh có vai trò như thế nào trong các trường hợp sau 
đây: 
 Góp phần phát triển lực lượng sản 
 xuất, nâng cao năng suất lao động Tổng công ty May G đầu tư 
 và chất lượng, hiệu quả sản xuất, mua sắm các thiết bị kĩ thuật 
 hạ giá thành sản phẩm, từ đó sẽ may tiên tiến nhất để cạnh 
 bán được nhiều sản phẩm hơn, tranh với các thương hiệu may 
 thu nhập cao hơn, đáp ứng nhu nổi tiếng trên thế giới. 
 cầu tiêu dùng tốt hơn, thúc đẩy 
 phát triển doanh nghiệp và toàn 
 bộ nền kinh tế. Tập đoàn X tung ra thị trường 
 sản phẩm điện thoại mới có 
 tính năng nổi trội so với các 
 sản phẩm cạnh tranh đang 
 Giúp tập đoàn bán được nhiều 
 sản phẩm, doanh thu và lợi bán trên thị trường. 
 nhuận tăng cao, thu nhập của 
 nhân viên được cải thiện, nhu 
 cầu tiêu dùng của dân chúng 
 được nâng lên, kinh tế - xã hội 
 thêm phát triển,... Bài 4: Giải đáp thắc mắc 
Chị Y là công nhân làm việc tại Việc công ty đưa ra cơ 
công ty N. Công ty luôn đưa ra chế khuyến khích cạnh 
cơ chế khuyến khích các nhân tranh giữa các nhân 
viên cạnh tranh với nhau trong viên trong công ty là 
công việc như: thưởng theo số cần thiết vì điều này tạo 
lượng và chất lượng sản phẩm động lực để mỗi người 
của mỗi công nhân trong các lao động đều cố gắng 
xưởng sản xuất hay thưởng để đạt hiệu quả công 
theo doanh số bán hàng của việc cao nhất. Tuy 
nhân viên ở phòng kinh doanh. nhiên, cạnh tranh có 
Chị Y thấy băn khoăn vì cho tính hai mặt, công ty 
rằng điều này dễ gây ra những cần đưa ra những quy 
hiện tượng cạnh tranh không định rõ ràng để việc 
lành mạnh, ảnh hưởng xấu cạnh tranh minh bạch 
đến hoạt động của doanh và không ảnh hưởng 
nghiệp. Em hãy giải đáp băn đến lợi ích chung của 
khoăn của chị công ty Bài 5: Giải đáp thắc mắc 
TừEm khi hãy lên viết làm một trưởng kịch bản và cùng các bạn đóng vai phê phán 
phòngmột tổhành chức viở côngcạnh ty tranhM, không lành mạnh. 
ông H đã nghiên cứu chính Công ty M cần có mức 
sách đãi ngộ nhân viên của lương, thưởng cao cho 
các doanh nghiệp là đối thủ các nhân viên có nhiều 
cạnh tranh với công ty để đóng góp cho công ty vì 
đề xuất mức lương, thưởng các nhân viên này là 
cao hơn hẳn cho những nhân tố quan trọng tạo 
nhân viên có nhiều đóng nên năng lực cạnh 
góp cho công ty M. tranh của doanh nghiệp 
 so với đối thủ nên cần 
Theo em, vì sao công ty M có chính sách khích lệ, 
cần có mức lương, thưởng động viên để giữ chân 
cho các nhân viên có nhiều và thúc đẩy các nhân 
đóng góp cho công ty cao viên này cống hiến cho 
hơn so với các doanh VẬN DỤNG doanh nghiệp. 
nghiệp đối thủ cạnh tranh?