Bài giảng Tin học 10 (Kết nối tri thức) - Chủ đề 1: Máy tính và xã hội tri thức - Bài 1: Thông tin và xử lí thông tin

 1
 CHỦ ĐỀ 1:
MÁY TÍNH VÀ XÃ HỘI TRI THỨC
 BÀI 1:
THÔNG TIN VÀ XỬ LÍ THÔNG TIN 11/13/2025 1. Thông tin và dữ liệu
a) Quá trình xử lí thông tin
- Thông tin là tất cả những gì mang lại cho chúng ta hiểu biết.
=> Như vậy thông tin gắn với quá trình nhận thức. Máy tính chỉ là công 
cụ hỗ trợ cho con người trong quá trình nhận thức Nhiều sao thì 
 nắng
 Vắng sao thì 
 mưa.
 2 - Quá trình xử lí thông tin của máy tính gồm các bước sau:
+ Bước 1. Tiếp nhận dữ liệu: Máy tính tiếp nhận dữ liệu thường theo hai cách:
- Cách 1. Từ thiết bị
- Cách 2. Từ bàn phím do con người nhập
 3 + Bước 2. Xử lí dữ liệu: Biến 
đổi dữ liệu trong bộ nhớ máy 
tính để tạo ra dữ liệu mới.
Dữ liệu vào: nhiệt độ trung 
bình của nhiều năm
Dữ liệu mới: Phần mềm 
chuyên dụng cho ta biết 
khuynh hướng trái đất đang 
nóng dần lên
 4 + Bước 3. Đưa ra kết quả: Máy 
tính có thể đưa ra kết quả theo hai 
cách:
- Cách 1. Dữ liệu được thể hiện 
dưới dạng văn bản, âm thanh, hình 
ảnh, mà con người có thể hiểu 
được. Như vậy dữ liệu đã được 
chuyển thành thông tin.
- Cách 2. Lưu dữ liệu lên một vật 
mang tin như thẻ nhớ hoặc chuyển 
thành dữ liệu đầu vào cho một hoạt 
động xử lí khác.
 5 Như vậy:
• Quá trình xử lí thông tin/dữ liệu có:
 + Đầu vào: có thể là thông tin hoặc dữ liệu
 + Đầu ra: cũng có thể là dữ liệu hoặc thông tin.
• Trong tin học: Dữ liệu là thông tin (âm thanh, hình ảnh, văn bản, số, 
 ) đã được đưa vào máy tính để máy tính có thể nhận biết và xử lí 
 được.
• Trong máy tính, xử lí thông tin chính là xử lí dữ liệu.
 6 b) Phân biệt dữ liệu và thông tin
 Thông tin và dữ liệu độc lập tương đối với nhau:
+ Có thể có nhiều loại dữ liệu khác nhau của một thông tin, bài ghi trong vở 
của trò, tệp bài soạn của cô hay video ghi lại tiết giảng đều là dữ liệu của 
một bài giảng.
 7 + Nếu dữ liệu không đầy đủ thì không xác định được chính xác thông tin. 
Ví dụ: dữ liệu “400C” trong một bộ dữ liệu về thời tiết mang thông tin “trời 
rất nóng” nhưng dữ liệu “40oC” trong bộ dữ liệu bệnh án lại mang thông tin 
“sốt cao”. 
=> Như vậy, thông tin có tính toàn vẹn, được hiểu đúng khi có đầy đủ dữ 
liệu, nếu thiếu dữ liệu thì có thể làm thông tin bị sai hoặc không xác định 
được. Với cùng một bộ dữ liệu, cách xử lí khác nhau có thể đem lại những 
thông tin khác nhau. 
Ví dụ: dữ liệu thời tiết một ngày nào đó có thể được tổng hợp theo vùng 
để biết phân bố lượng mưa trong ngày, nhưng cũng có thể xử lí để cho 
dự báo thời tiết ngày hôm sau.
Việc xử lí các bộ dữ liệu khác nhau cũng có thể đưa đến cùng một thông 
tin. 
Ví dụ: xử lí dữ liệu về băng tan ở Bắc Cực hay cường độ bão ở vùng 
nhiệt đới đều có thể dẫn đến kết luận về sự nóng lên của Trái Đất.
 9 Kết luận
o Trong máy tính, dữ liệu là thông tin đã được đưa vào máy tính để máy 
 tính có thể nhận biết và xử lí được.
o Thông tin là ý nghĩa của dữ liệu. Dữ liệu là các yếu tố thể hiện, xác định 
 thông tin. Thông tin và dữ liệu có tính độc lập tương đối. Cùng một 
 thông tin có thể được thể hiện bởi nhiều loại dữ liệu khác nhau. Ngược 
 lại, một dữ liệu có thể mang nhiều thông tin khác nhau.
o Với vai trò là ý nghĩa, thông tin có tính toàn vẹn. Dữ liệu không đầy đủ 
 có thể làm thông tin sai lệch, thậm chí không xác định được.
 10 1. Em hãy cho một ví dụ về thông tin 
 có nhiều cách thể hiện dữ liệu khác 
 nhau
Lời giải:
 Mỗi dân tộc có hệ thống các chữ cái của riêng mình
để biểu diễn thông tin dưới dạng văn bản. Cùng 1 thông tin
thì mỗi ngôn ngữ có cách viết khác nhau.
 11 2. Em hãy cho một ví dụ về dữ liệu thể 
 hiện nhiều thông tin khác nhau?
Lời giải:
 Dữ liều về một người nếu xử lý trong trường học 
thì cho ra thông tin học sinh nhưng nếu xử lý ở bệnh viện 
thì cho ra thông tin của bệnh nhân
 12 2. Đơn vị lưu trữ dữ liệu 
 - Máy tính không truy cập trong bộ nhớ tới từng bit mà truy cập theo từng 
 nhóm bit. Bít là đơn vị đo thông tin nhỏ nhất.
 - Các máy tính ngày nay đều tổ chức bộ nhớ trong thành những đơn vị lưu 
 trữ có độ dài bằng bội của byte như 2, 4 hay 8 byte.
 - Byte là đơn vị đo lượng lưu trữ dữ liệu (thường được gọi là đơn vị lưu 
 trữ thông tin)
 - Các đơn vị đo dữ liệu hơn kém nhau 210 = 1024 lần
 13 - Bảng các đơn vị lưu trữ dữ liệu
 Đơn vị Kí hiệu Lượng dữ liệu
 Bit Bit 1 bit
 Byte B (Byte) 8 bit
Kilobyte KB 210 B
Megabyte MB 210 KB
Gigabyte GB 210 MB
Terabyte TB 210 GB
Petabyte PB 210 TB
Exabyte EB 210 PB
Zettabyte ZB 210 EB
Yottabyte YB 210 ZB
 14 3. Lưu trữ, xử lí và truyền thông tin bằng thiết bị số
 * Về lưu trữ: 
 - Thẻ nhớ, bộ thu phát wifi, máy tính xách tay là các thiết bị số. 
 15 - Có thể lưu trữ một lượng thông tin rất lớn trong một thiết bị nhớ gọn 
nhẹ với chi phí thấp. 
Ví dụ: Một đĩa cứng khoảng 2 TB, có thể chứa một khối lượng thông tin 
ngang với một thư viện sách của một trường đại học. 
- Lưu trữ thông tin trên thiết bị số còn giúp cho việc tìm kiếm thông tin 
dễ dàng và nhanh chóng. 
 16 Về xử lí:
- Máy tính xử lí thông tin với tốc độ nhanh và chính xác.
 17 Về truyền thông: 
- Xem phim qua Internet, tương tác với nhau qua mạng xã hội “một cách 
tức thời”. 
- Các gia đình có thể sở hữu các đường cáp quang với tốc dộ vài chục 
Mb/s, tương đương với vài triệu kí tự một giây
 18 Ưu điểm của thiết bị số:
• Giúp xử lí thông tin với năng suất rất cao và ổn định
• Có khả năng lưu trữ với dung lượng lớn, giá thành rẻ, tìm kiếm nhanh 
và dễ dàng.
• Có khả năng truyền tin với tốc độ rất lớn
• Giúp thực hiện tự động, chính xác, chi phí thấp và tiện lợi hơn một số 
việc.
 19