Giáo án Giáo dục địa phương 10 - Chủ đề 2: Trạng nguyên của vùng đất Hải Phòng thời phong kiến

 Chủ đề 2: TRẠNG NGUYÊN CỦA VÙNG ĐẤT HẢI PHÒNG 
 THỜI PHONG KIẾN (4 tiết)
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Trình bày được những nét khái quát về cuộc đời và sự nghiệp của ba Trạng nguyên: Lê Ích 
Mộc, Trần Tất Văn, Nguyễn Bỉnh Khiêm.
- Biết được những đóng góp của các Trạng nguyên đối với vùng đất Hải Phòng và đất nước.
2. Về năng lực: 
 - Tìm hiểu lịch sử: Biết cách sưu tầm và sử dụng một số tư liệu để tìm hiểu về cuộc đời và sự 
nghiệp của ba Trạng nguyên: Lê Ích Mộc, Trần Tất Văn, Nguyễn Bỉnh Khiêm. Biết được những 
đóng góp của các Trạng nguyên đối với vùng đất Hải Phòng và đất nước.
- Vận dụng để giải quyết vấn đề thực tiễn: đề xuất được các biện pháp bảo tồn các di tích lịch sử 
thờ các vị Trạng Nguyên ở Hải Phòng nói riêng và của cả nước nói chung.
3. Về phẩm chất
- Nhân ái: Biết trân trọng giá trị trường tồn của các di tích lịch sử.
- Trách nhiệm: Đề xuất được giải pháp và tích cực tham gia bảo tồn các di tích lịch sử ở Hải 
Phòng nói riêng và của cả nước nói chung.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- Kế hoạch bài dạy: Biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS.
- Tư liệu lịch sử: các hình ảnh, tư liệu.
- Máy tính.
- Đồ dùng dạy học: Giấy A0, bút dạ, thẻ chữ, thẻ ảnh.
2. Học sinh
- SGK.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
1. KHỞI ĐỘNG
1. KHỞI ĐỘNG
 a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, lôi cuốn, kích thích HS muốn khám phá về các Trạng Nguyên Hải 
Phòng thời phong kiến.
b. Tổ chức thực hiện (5-7 phút)
- GV tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “ô chữ bí mật”, gồm các chữ là tên các Trạng Nguyên 
Việt Nam.
- HS tham gia trò chơi, trả lời các ô hàng ngang. Sản phẩm là câu trả lời của học sinh và từ khoá 
là TRẠNG NGUYÊN.
- Khi kết thúc trò chơi, GV đặt câu hỏi để gợi mở:
 Em biết tên những Trạng Nguyên nào ở Hải Phòng?
 - Sau khi học sinh trả lời, giáo viên kết nối dẫn dắt vào bài mới.
c, Sản phẩm 
 1 - Học sinh đoán được các ô chữ hàng ngang và từ khoá và nêu được sự hiểu biết của mình liên 
quan đến chủ đề.
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
2.1. Hoạt động 1: Tìm hiểu về Trạng Nguyên Lê Ích Mộc.
a. Mục tiêu: 
HS biết được về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Trạng Nguyên Lê Ích Mộc cho Hải 
Phòng và cho đất nước.
b, Tổ chức thực hiện.
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 
- Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm theo tổ và quy định vị trí ngồi của các nhóm.
- GV yêu cầu HS các nhóm đọc SGK thực hiện nhiệm vụ sau (trình bày sản phẩm trên giấy Ao) 
– Thời gian thực hiện: 15 phút.
 + Sắp xếp tư liệu và trình bày về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Trạng Nguyên Lê 
Ích Mộc.
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - Hoạt động nhóm
Học sinh làm việc cá nhân, thảo luận theo nhóm, thống nhất về nội dung và phương án trình bày 
về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Trạng Nguyên Lê Ích Mộc.
- Cuộc đời và sự nghiệp:
+ Trạng nguyên Lê Ích Mộc sinh ngày 2 tháng 2 năm 1458, tại làng Ráng, Thủy Đường nay là 
làng Thanh Lãng, xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên. 
+ Từ nhỏ, ông nổi tiếng chăm ngoan, học giỏi nhưng nhà nghèo, không có điều kiện học, được 
các nhà sư chùa Ráng nhận làm đệ tử, kèm cặp.
+ Ông đỗ Trạng nguyên năm 44 tuổi, khoa thi năm Nhâm Tuất (1502), đời vua Lê Hiến Tông. Sau 
khi đỗ đạt, nhà Lê sơ suy yếu, ông từ quan về quê
+ Năm 1527, Mạc Đăng Dung lên ngôi, lập ra vương triều Mạc. Mến mộ tài đức của Lê Ích Mộc, 
nhà Mạc đã trọng dụng, giao ông giữ chức Tả thị lang. 
+ Về quê nhà, Lê Ích Mộc mở trường dạy học. Năm 1538, Trạng nguyên Lê Ích Mộc qua đời.
- Đóng góp: 
+ Những đóng góp của Trạng nguyên đối với sự nghiệp giáo dục, đào tạo, việc chấn hưng Phật 
giáo, khuyến nông, khuyến lâm 
+ Lê Ích Mộc là tấm gương sáng về đạo đức, ý chí vượt khó, vươn lên, sống vì dân, vì nước
* Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động – Thời gian thực hiện 15 phút
- GV mời 2 nhóm học sinh lên thuyết trình báo cáo sản phẩm: Trình bày trên giấy Ao về cuộc 
đời, sự nghiệp và những đóng góp của Trạng Nguyên Lê Ích Mộc.
- HS các nhóm khác nhận xét chéo kết quả, bổ sung ý kiến về sản phẩm của các nhóm đã trình 
bày,
* Bước 4: Kết luận, nhận định – Thời gian thực hiện 10 phút 
- GV nhận xét chung về quá trình thực hiện nhiệm vụ của HS.
- GV nhận xét đánh giá sản phẩm của 2 nhóm học sinh.
- GV chốt kiến thức cơ bản.
* Hướng dẫn, giao nhiệm vụ về nhà
- Để chuẩn bị cho tiết học sau GV giao nhiệm vụ cho 4 nhóm thực hiện nhiệm vụ sau:
+ Nhóm 1,2: Tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của Trạng Nguyên Trần Tất Văn.
 2 + Nhóm 3,4: Tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của Trạng Nguyên Nguyễn Bỉnh 
Khiêm.
- Hình thức trình bày sản phẩm: Các nhóm tự thảo luận để lựa chọn hình thức trình bày miễn 
không trùng nhau (video; Ppt; poster; tạp chí; talk show...)
- Thời điểm báo cáo sản phẩm: Tiết 2 (Nhóm 1,2,); Tiết 3 (Nhóm 3,4).
- Thời gian báo cáo sản phẩm của mỗi nhóm: Tối đa 5 phút.
2.2 Hoạt động 2: Tìm hiểu về Trạng Nguyên Trần Tất Văn.
a. Mục tiêu: 
HS biết được về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Trạng Nguyên Trần Tất Văn cho 
Hải Phòng và cho đất nước.
b b. Tổ chức hoạt động 
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 
- Giáo viên nhắc lại nhiệm vụ đã giao cho 4 nhóm từ tiết học trước. 
- Dành thời gian 5 phút để các nhóm chuẩn bị báo cáo sản phẩm
* Bước 2: Các nhóm 1,2 báo cáo sản phẩm - Thời gian thực hiện: 30 phút
+ Nhóm 1,2: Tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của Trạng Nguyên Trần Tất Văn.
- Các nhóm theo dõi, lắng nghe, thảo luận, bổ sung, nhận xét chéo về nội dung mà các nhóm 
trình bày
- Sau khi các nhóm trình bày xong, GV cho các nhóm đánh giá chéo theo mẫu sau:
(Thể hiện được đổi mới kiểm tra đánh giá theo TT 22: Vừa kết hợp đánh giá bằng nhận xét – 
vừa bằng điểm số)
 Rubric đánh giá sản phẩm học tập
 Nhóm được đánh giá:...........................................................
 Nhóm đánh giá:....................................................................
 Người thực hiện
 Thang Nhóm Nhóm GV 
 Nội dung đánh giá điểm thực đánh giá đánh giá
 hiện
1. Ý tưởng 10
Độc đáo, sáng tạo, sắp xếp hợp lý 10
Hay, sáng tạo nhưng sắp xếp chưa hợp lý 8
Thiếu ý tưởng sáng tạo, sắp xếp thời gian rời rạc 5
2. Nội dung 40
Chính xác, đầy đủ, có tính giáo dục, thuyết phục 40
Chính xác, đầy đủ, có tính giáo dục, nhưng chưa 
 20
thuyết phục
Thiếu chính xác, chưa đầy đủ, có tính giáo dục, 
 15
,thiếu thuyết phục
3. Hình thức báo cáo 15
Phong phú, bố cục hợp lý, màu sắc, phông chữ 
 15
phù hợp, không sai lỗi chính tả
Phong phú, bố cục hợp lý, màu sắc, phông chữ 
 10
chưa phù hợp, có sai lỗi chính tả
Phong phú, bố cục chưa hợp lý, màu sắc, phông 8
 3 chữ không phù hợp, sai lỗi chính tả
4. Cách thức trình bày báo cáo 15
Nhiều thành viên nhóm cùng trình bày, có tính 
 15
thuyết phục, hấp dẫn
Đại diện nhóm báo cáo, thuyết phục, hấp dẫn 7
Đại diện nhóm báo cáo, ít thuyết phục, hấp dẫn 5
5. Thời gian báo cáo 10
Đúng thời gian, phù hợp giữa các phần trong bài 
 10
trình bày
Đúng thời gian, chưa phù hợp giữa các phần trong 
 7
bài trình bày
Thừa hoặc thiếu thời gian, chưa phù hợp giữa các 
 5
phần trong bài trình bày
6. Nhận xét, góp ý và trả lời phản biện các 
 10
nhóm
Nhóm nhận xét, góp ý hay, không trùng lặp các 
 10
nhóm, trả lời câu hòi thuyết phục
Nhóm nhận xét, góp ý hay, không trùng lặp các 
 7
nhóm, trả lời câu hòi thuyết phục
Nhóm nhận xét, góp ý không hay, thường trùng 
 5
lặp các nhóm, trả lời câu hòi chưa thuyết phục
Tổng điểm 100
 Điểm trung bình
* Bước 3: GV kết luận, nhận định – Thời gian thực hiện 10 phút
- GV thu phiếu Rubric đánh giá sản phẩm học tập của các nhóm.
- GV nhận xét chung về việc thực hiện nhiệm vụ của các nhóm.
- GV chấm điểm sản phẩm của từng nhóm vào phiếu Rubric 
- GV chốt kiến thức:
+ Trạng nguyên Trần Tất Văn, người làng Nguyệt Áng, tổng Đại Hoàng, nay là thôn Nguyệt 
Áng, xã Thái Sơn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng. Ông xuất thân trong gia đình nhà Nho, 
tư chất thông minh và nổi tiếng về tài học
+ Trần Tất Văn đỗ Trạng nguyên tại khoa thi năm Bính Tuất (1526), đời vua Lê Cung Hoàng; được 
bổ nhiệm làm quan
+ Dưới thời nhà Mạc (1527 - 1592), ông đã hết lòng phò tá vua Mạc ổn định tình hình đất nước, 
được thăng tới chức Thượng thư.
2.3 Tìm hiểu về Trạng Nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm.
a. Mục tiêu: 
HS biết được về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Trạng Nguyên Nguyễn Bỉnh 
Khiêm cho Hải Phòng và cho đất nước.
 b. Tổ chức hoạt động 
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 
- Giáo viên nhắc lại nhiệm vụ đã giao cho 4 nhóm từ tiết học trước. 
- Dành thời gian 5 phút để các nhóm chuẩn bị báo cáo sản phẩm
* Bước 2: Các nhóm 3,4 báo cáo sản phẩm - Thời gian thực hiện: 30 phút
 4 + Nhóm 3,4: Tìm hiểu cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của Trạng Nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm.
- Các nhóm theo dõi, lắng nghe, thảo luận, bổ sung, nhận xét chéo về nội dung mà các nhóm 
trình bày
- Sau khi các nhóm trình bày xong, GV cho các nhóm đánh giá chéo theo mẫu Rubric.
* Bước 3: GV kết luận, nhận định – Thời gian thực hiện 10 phút
- GV thu phiếu Rubric đánh giá sản phẩm học tập của các nhóm.
- GV nhận xét chung về việc thực hiện nhiệm vụ của các nhóm.
- GV chấm điểm sản phẩm của từng nhóm vào phiếu Rubric 
- GV chốt kiến thức.
+ Trạng nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585), người làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, nay là 
xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
+ Ông đỗ Trạng nguyên tại khoa thi năm Ất Mùi (1535), đời vua Mạc Đăng Doanh, được bổ 
làm quan tới chức Tả thị lang
+ Năm 1542, ông cáo quan về trí sĩ. Dù ông không tham dự quốc chính nhưng nhà Mạc vẫn kính 
như bậc thầy. Mỗi khi có việc trọng đại nhà vua thường sai quan về hỏi hoặc mời lên kinh đô nói 
chuyện. Do đó ông được vua Mạc phong tước Trình Tuyền hầu, rồi đến Trình Quốc công. Người 
đời kính trọng gọi là Trạng Trình
+ Nguyễn Bỉnh Khiêm đã cống hiến nhiều nhất cho quê hương, đất nước. Ông dựng am Bạch Vân, 
mở quán Trung Tân để dạy học, làm thơ và truyền bá tư tưởng, đạo lí. + Ông còn là bậc quân sư 
toàn tài, nhà hiền triết, giỏi lý số, có tài tiên tri trước hàng trăm năm
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a, Mục tiêu: 
 - Củng cố kiến thức trọng tâm
 - Đánh giá mức độ biết, hiểu bài của học sinh và vận dụng kiến thức đó để luyện tập
b, Tổ chức hoạt động 
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 
- GV yêu cầu cá nhân học sinh, thảo luận theo cặp đôi trả lời câu hỏi:
? Điểm chung trong cuộc đời và sự nghiệp của ba trạng nguyên vùng đất Hải Phòng thời phong 
kiến là gì? Bối cảnh lịch sử thời đại đã tác động như thế nào đến cuộc đời và sự nghiệp của ba 
vị Trạng nguyên?
* Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
 Học sinh dựa trên các kiến thức trong sách giáo khoa + lắng nghe, góp ý, thảo luận các sản 
phẩm đã báo cáo của các nhóm để hoàn thành câu hỏi.
* Bước 3: Báo cáo sản phẩm
 GV gọi ngẫu nhiên 2 cặp HS trong danh sách lên trình bày .
HS còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
* Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét đánh giá hoạt động làm việc của học sinh.
- GV chốt kiến thức 
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 
a, Mục tiêu: phát triển năng lực vận dụng kiến thức đã để giải quyết vấn đề thực tiễn. Tuyên 
truyền truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo.
b, Tổ chức thực hiện: 
 5 - GV yêu cầu các nhóm, trên cơ sở sản phẩm tìm hiểu, ghi âm, thuyết minh để tạo video, chia sẻ 
công khai trên mạng xã hội về một vị Trạng nguyên ở Hải Phòng thời phong kiến mà em ấn 
tuợng.
- Thời gian thực hiện: 01 tuần 
- Yêu cầu của sản phẩm:
+ Hình thức trình bày sản phẩm: video
+ Thời gian cho mỗi video: không quá 5 -10 phút. 
+ Hình thức chia sẻ công khai trên mạng xã hội trước ngày 20/11.
+ Nội dung: Thuyết minh, giới thiệu về một Trạng nguyên ở Hải Phòng thời phong kiến mà em 
ấn tuợng ( tiểu sử, sự nghiệp, công lao, vinh danh).
 6