Giáo án Lịch sử 10 - Chủ đề 1: Khái lược kiến trúc thời phong kiến trên vùng đất Hải Phòng - Nguyễn Thị Thùy Dương
Bạn đang xem tài liệu "Giáo án Lịch sử 10 - Chủ đề 1: Khái lược kiến trúc thời phong kiến trên vùng đất Hải Phòng - Nguyễn Thị Thùy Dương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
Tóm tắt nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử 10 - Chủ đề 1: Khái lược kiến trúc thời phong kiến trên vùng đất Hải Phòng - Nguyễn Thị Thùy Dương
Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm Họ và tên GV: Nguyễn Thị Thùy Dương Tổ: Văn – Sử Nhóm: Lịch Sử Chủ đề 1: KHÁI LƯỢC KIẾN TRÚC THỜI PHONG KIẾN TRÊN VÙNG ĐẤT HẢI PHÒNG (4 tiết) I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức - Biết được một số yếu tố ảnh hưởng đến kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến, cấu trúc và vật liệu chủ yếu của các công trình kiến trúc - Biết được một số công trình kiến trúc tiêu biểu còn lại đến ngày nay. - Nhận xét được giá trị lịch sử - văn hóa của các công trình đó. 2. Về năng lực: - Tìm hiểu lịch sử: Biết cách sưu tầm và sử dụng một số tư liệu để tìm hiểu về kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến, cấu trúc và vật liệu chủ yếu của các công trình kiến trúc. tiêu biểu còn lại đến ngày nay - Nhận thức và tư duy lịch sử: Nhận xét được giá trị lịch sử - văn hóa của các công trình kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến. - Vận dụng để giải quyết vấn đề thực tiễn: đề xuất được các biện pháp bảo tồn các công trình kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến. 3. Về phẩm chất - Nhân ái: Biết trân trọng giá trị trường tồn của các di tích lịch sử. - Trách nhiệm: Đề xuất được giải pháp và tích cực tham gia bảo tồn các di tích lịch sử ở Hải Phòng nói riêng và của cả nước nói chung. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Giáo viên - Kế hoạch bài dạy: Biên soạn theo định hướng phát triển năng lực, phiếu học tập dành cho HS. - Tư liệu lịch sử: các hình ảnh, tư liệu. - Các Slide tranh ảnh, video về các công trình kiến trúc về Văn miếu Xuân La, tháp Tường Long Đình Kiền Bái, được tích hợp trên máy tính. - Đồ dùng dạy học: Giấy A0, bút dạ 2. Học sinh - SGK. - Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC. 1. KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, lôi cuốn, kích thích HS muốn khám phá về các công trình kiến trúc ở Hải Phòng thời phong kiến. b. Tổ chức thực hiện (6 phút) - GV tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “theo dòng lịch sử”, gồm các ô câu hỏi, hình ảnh, bài hát gợi ý để tìm hiểu tìm ra đáp án về các công trình kiến trúc ở Hải Phòng thời phong kiến: Văn miếu Xuân La, tháp Tường Long, Đền Nghè - HS tham gia trò chơi, trả lời các ô câu hỏi. Sản phẩm là câu trả lời của học sinh 1 - Khi kết thúc trò chơi, GV nhận xét sự hăng hái, tích cực của HS, kết nối vào chủ đề bài học: Hải Phòng, vùng đất địa linh, nhân kiệt, nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử và truyền thống của dân tộc. Trong số đó không thể không nhắc đến các công trình kiến trúc tiêu biểu ở Hải Phòng thời phong kiến như Văn miếu Xuân La, tháp Tường Long, Đền Nghè . Để hiểu rõ hơn về công trình này chúng ta cùng tìm hiểu chủ: Khái lược các công trình kiến trúc ở Hải Phòng thời phong kiến. 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI Hoạt động 1, 2: Tìm hiểu về một số yếu tố ảnh hưởng đến kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến, cấu trúc và vật liệu chủ yếu của các công trình kiến trúc. a. Mục tiêu: Thông qua khai thác tài liệu, thảo luận, HS biết được một số yếu tố ảnh hưởng đến kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến, cấu trúc và vật liệu chủ yếu của các công trình kiến trúc. b, Tổ chức thực hiện. * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm theo tổ và quy định vị trí ngồi của các nhóm. - GV yêu cầu HS các nhóm đọc SGK thực hiện nhiệm vụ sau (trình bày sản phẩm trên giấy Ao) - Thời gian thảo luận: 12 phút. * Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - Hoạt động nhóm Học sinh làm việc cá nhân, thảo luận theo nhóm, thống nhất về nội dung và phương án trình bày sản phẩm của nhóm. * Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động – Thời gian thực hiện 15 phút - GV mời 2 nhóm học sinh lên thuyết trình báo cáo sản phẩm: Trình bày trên giấy Ao về kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến, cấu trúc và vật liệu chủ yếu của các công trình kiến trúc - HS các nhóm khác nhận xét chéo kết quả, bổ sung ý kiến về sản phẩm của các nhóm * Bước 4: Kết luận, nhận định – Thời gian thực hiện 5 phút - GV nhận xét chung về quá trình thực hiện nhiệm vụ của HS. - GV nhận xét đánh giá sản phẩm của 2 nhóm học sinh. 2 - GV chốt kiến thức cơ bản. c. Sản phẩm I. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến II. Cấu trúc và vật liệu chủ yếu của các công trình kiến trúc trên vùng đất Hải Phòng thời phong kiến. - Gỗ thường được sử dụng là vật liệu chính để dựng hệ kết cấu chịu lực. - Tường, trụ, bậc thềm, mái... đều được làm bằng gạch, ngói, đá xanh... - Tháp Phật thời nhà Lý được xây dựng nhiều tầng bằng gạch, được trang trí hình các con vật bằng đất nung (tượng chim thần, các linh vật, hoa cúc, lá đề, rồng nằm trong lá đề...), tượng Phật bằng đá... - Chùa, đình, đền, miếu, về bố cục tổng thể và tùy theo quy mô, thường được cấu trúc kiểu chữ Hán như chữ Đinh (丁), chữ Tam (三), chữ Công (工) và nội Công ngoại Quốc (国). - Văn miếu, văn từ có bố cục tiền đường, hậu cung, bố trí thờ tự như ở đền, miếu. - Văn chỉ được dựng bằng đá, phần thờ lộ thiên, xây theo dạng ngai thờ. - Đề tài trang trí trong các công trình phản ánh sâu sắc nghệ thuật kiến trúc của các thời kỳ Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn. Bên cạnh hình ảnh rồng, phượng, hoa lá cách điệu... còn có cảnh sinh hoạt dân gian rất tự nhiên, sống động của cư dân vùng đất ven biển. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- * Hướng dẫn, giao nhiệm vụ về nhà - Để chuẩn bị cho tiết học 2,3 GV giao nhiệm vụ cho 6 nhóm thực hiện nhiệm vụ sau: + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúc tháp Tường Long. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúcđình Kiền Bái. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúc đình Hàng Kênh + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúcđền Nghè. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúc Văn miếu Xuân La. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúcVăn từ Hàng Kênh. 3 - Hình thức trình bày sản phẩm: Các nhóm tự thảo luận để lựa chọn hình thức trình bày miễn không trùng nhau (video; Ppt; poster; tạp chí; talk show...) - Thời điểm báo cáo sản phẩm: Tiết 2 (Nhóm 1,2,3,); Tiết 3 (Nhóm 4,5,6). - Thời gian báo cáo sản phẩm của mỗi nhóm: Tối đa 6 phút Tiết 2, 3 Hoạt động 3: Tìm hiểu về một số công trình kiến trúc tiêu biểu thời phong kiến của Hải Phòng còn lại đến ngày nay. a. Mục tiêu: HS trình bày được hiểu biết về một số công trình kiến trúc tiêu biểu thời phong kiến của Hải Phòng còn lại đến ngày nay. b. Tổ chức hoạt động * Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Giáo viên nhắc lại nhiệm vụ đã giao cho 6 nhóm từ tiết học trước. - Dành thời gian 5 phút để các nhóm chuẩn bị báo cáo sản phẩm * Bước 2: Các nhóm 1,2 báo cáo sản phẩm - Thời gian báo cáo tối đa: 6 phút Tiết 2: Nhóm 1,2,3 báo cáo và thảo luận Tiết 3: Nhóm 4,5,6 báo cáo và thảo luận + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúc tháp Tường Long. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúcđình Kiền Bái. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúc đình Hàng Kênh + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúcđền Nghè. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúc Văn miếu Xuân La. + Nhóm: Trình bày những nét tiêu biểu về công trình kiến trúcVăn từ Hàng Kênh. - Các nhóm theo dõi, lắng nghe, thảo luận, bổ sung, nhận xét chéo về nội dung mà các nhóm trình bày (12p) - Sau khi các nhóm trình bày xong, GV cho các nhóm đánh giá chéo theo mẫu sau: (Thể hiện được đổi mới kiểm tra đánh giá theo TT 22: Vừa kết hợp đánh giá bằng nhận xét – vừa bằng điểm số) Rubric đánh giá sản phẩm học tập Nhóm được đánh giá:........................................................... Nhóm đánh giá:.................................................................... Người thực hiện Thang Nhóm Nhóm GV Nội dung đánh giá điểm thực đánh giá đánh giá hiện 1. Ý tưởng 10 Độc đáo, sáng tạo, sắp xếp hợp lý 10 Hay, sáng tạo nhưng sắp xếp chưa hợp lý 8 Thiếu ý tưởng sáng tạo, sắp xếp thời gian rời rạc 5 2. Nội dung 40 Chính xác, đầy đủ, có tính giáo dục, thuyết phục 40 4 Chính xác, đầy đủ, có tính giáo dục, nhưng chưa 20 thuyết phục Thiếu chính xác, chưa đầy đủ, có tính giáo dục, 15 ,thiếu thuyết phục 3. Hình thức báo cáo 15 Phong phú, bố cục hợp lý, màu sắc, phông chữ 15 phù hợp, không sai lỗi chính tả Phong phú, bố cục hợp lý, màu sắc, phông chữ 10 chưa phù hợp, có sai lỗi chính tả Phong phú, bố cục chưa hợp lý, màu sắc, phông 8 chữ không phù hợp, sai lỗi chính tả 4. Cách thức trình bày báo cáo 15 Nhiều thành viên nhóm cùng trình bày, có tính 15 thuyết phục, hấp dẫn Đại diện nhóm báo cáo, thuyết phục, hấp dẫn 7 Đại diện nhóm báo cáo, ít thuyết phục, hấp dẫn 5 5. Thời gian báo cáo 10 Đúng thời gian, phù hợp giữa các phần trong bài 10 trình bày Đúng thời gian, chưa phù hợp giữa các phần 7 trong bài trình bày Thừa hoặc thiếu thời gian, chưa phù hợp giữa các 5 phần trong bài trình bày 6. Nhận xét, góp ý và trả lời phản biện các 10 nhóm Nhóm nhận xét, góp ý hay, không trùng lặp các 10 nhóm, trả lời câu hòi thuyết phục Nhóm nhận xét, góp ý hay, không trùng lặp các 7 nhóm, trả lời câu hòi thuyết phục Nhóm nhận xét, góp ý không hay, thường trùng 5 lặp các nhóm, trả lời câu hòi chưa thuyết phục Tổng điểm 100 Điểm trung bình * Bước 3: GV kết luận, nhận định – Thời gian thực hiện 10 phút - GV thu phiếu Rubric đánh giá sản phẩm học tập của các nhóm. - GV nhận xét chung về việc thực hiện nhiệm vụ của các nhóm. - GV chấm điểm sản phẩm của từng nhóm vào phiếu Rubric - GV chốt kiến thức: ------------------------------------- Gợi ý sản phẩm ----------------------------------------------------- Tháp Tường Long (Đồ Sơn) được khởi dựng vào năm 1058, đời vua Lý Thánh Tông (1023- 1072), vị vua thứ 3 của nhà Lý, trên đỉnh Mẫu Sơn ở Đồ Sơn. Tháp đã bị bão làm đổ và giặc Minh tàn phá. Qua khai quật, các nhà khảo cổ tìm thấy bệ tượng Phật bằng đá, một số linh vật bằng đất nung, gạch có in nổi dòng chữ Hán “Lý gia đệ tam đế Long Thụy Thái Bình tứ niên tạo”. Phế 5 tích của tháp đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích khảo cổ cấp quốc gia. Tháp Tường Long và chùa Tháp được phỏng dựng năm 2017. Hầu như làng, xã nào trên vùng đất Hải Phòng cũng có công trình kiến trúc đình, đền, miếu gắn với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và anh hùng dân tộc, người có công với nước, với dân. Trong đó, nhiều công trình còn lại đến ngày nay đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Đình Kiền Bái (huyện Thủy Nguyên) được xây dựng năm 1681, đời vua Lê Hy Tông. Đình có cấu trúc kiểu chữ Đinh (丁), gồm 5 gian tiền đường (3), 2 gian hậu cung(4). Đây là công trình tiêu biểu của nghệ thuật kiến trúc thời Lê. Điểm nổi bật của đề tài trang trí là bên cạnh hình ảnh rồng, phượng, hoa lá cách điệu còn thấy những cảnh sinh hoạt dân gian: hình rồng nối đuôi nhau có nhiều con thú bốn chân leo trèo trên đám vẩy rồng; có mảng hình rồng đan xen với thằn lằn, voi, ngựa, lợn, em bé chăn trâu ngồi vắt vẻo trên mình trâu Năm 1986, đình Kiền Bái được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa - Đình Hàng Kênh (Quận Lê Chân) có tên chữ là Nhân Thọ, được khởi dựng năm 1719, đời vua Lê Dụ Tông, được trùng tu, tôn tạo năm 1841 và 1850. Đình thờ Đức vương Ngô Quyền, là công trình có giá trị lớn về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc. Đình có kiến trúc hình chữ Công (工). Tòa đại đình (5) là phần kiến trúc trọng yếu nhất, có quy mô bề thế, gồm 7 gian, lợp ngói mũi hài(6), đầu đao cong vút. Bộ khung chịu lực bằng gỗ lim, với 42 cột cao 5 mét, kê trên những chân tảng đá xanh chạm khắc bông sen. Nét độc đáo của tòa đại đình là những mảng chạm khắc cầu kỳ, với nhiều đề tài phong phú. Đặc sắc hơn, 100 mảng điêu khắc có gần 400 con rồng hòa quyện cùng hoa lá, cỏ cây, chim, phượng Đình Hàng Kênh được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Lịch sử - văn hóa kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, năm 1962. Đền Nghè (Quận Lê Chân) thờ Nữ tướng Lê Chân, mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Tòa bái đường gồm 5 gian, được nâng đỡ bởi 16 cột gỗ lim. Hậu cung gồm 3 gian, được thiết kế kiểu 2 tầng mái làm tăng thêm sự uy nghi, bề thế. Nét đặc sắc của kiến trúc Đền Nghè là nghệ thuật chạm khắc trên gỗ, đá. Các đề tài long, ly, quy, phượng, tùng, cúc, trúc, mai được điêu khắc tinh xảo. Đền được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, năm 1975. Văn miếu Xuân La (huyện Nghi Dương nay thuộc xã Thanh Sơn, huyện Kiến Thụy) là nơi thờ những người đỗ đạt trong khoa cử Nho học của hàng huyện. Tại đây hiện còn lưu bia “Văn miếu hương đăng phụng sự”, tạo năm 1700; bia ghi danh những người đỗ cử nhân, tú tài 3 tổng phía Nam sông Đa Độ, tạo năm 1821; bia ghi lại việc sửa chữa Văn miếu (mặt trước), danh sách tiến sĩ Nho học của huyện (mặt sau). Văn từ Hàng Kênh (huyện An Dương xưa, nay thuộc phường Hàng Kênh, Quận Lê Chân) được xây dựng năm 1698, trải qua 2 lần trùng tu lớn vào năm 1796 và 1879. Qua nhiều lần tu tạo, văn từ hiện nay mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn, thế kỷ XIX. Văn từ thờ Khổng Tử cùng Chu Văn An, ba vị Trạng nguyên là Lê Ích Mộc, Trần Tất Văn, Nguyễn Bỉnh Khiêm và các bia ghi danh các vị khoa bảng của làng Hàng Kênh thời phong kiến. --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6 Tiết 4 Hoạt động 4. Tìm hiểu về giá trị lịch sử, văn hoá của các công trình kiến trúc ở Hải Phòng thời phong kiến. a. Mục tiêu: HS đọc tư liệu, thảo luận theo nhóm bàn hoàn thành phiếu thảo luận tìm hiểu về giá trị lịch sử, văn hóa của các công trình kiến trúc ở Hải Phòng thời phong kiến. b. Hoạt động của HS: HS hoạt động nhóm bàn và thực hiện nhiệm vụ c. Sản phẩm học tập: Phiếu học tập đã hoàn thành d. Cách thức thực hiện: - Chuyển giao nhiệm vụ: đọc Sách lịch sử địa phương Hải Phòng khai thác tài liệu hoàn thành phiếu học tập PHIẾU HỌC TẬP Tìm hiểu về giá trị lịch sử, văn hoá của các công trình kiến trúc ở Hải Phòng thời phong kiến. Giá trị lịch sử . Giá trị văn hóa: - Thực hiện nhiệm vụ: các nhóm bàn nhận nhiệm vụ, phân công nhiệm vụ trong nhóm, tổ chức thảo luận, thống nhất ý kiến - Báo cáo, thảo luận: + GV gọi bất kì 2 nhóm bàn trình bày sản phẩm phiếu học tập. Các nhóm còn lại quan sát, lắng nghe, nhận xét, phản biện - Kết luận, nhận định: GV nhận xét hoạt động và chấm điểm sản phẩm của 2 nhóm. Bàn. GV chốt kiến thức. --------------------- Gợi ý sản phẩm ------------------------------------- Trải qua nhiều triều đại, nhiều thế kỉ với bao thăng trầm lịch sử, đến nay, các công trình đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo. Tuy nhiên, những công trình này vẫn là dấu tích ghi lại chặng đường lao động và sáng tạo của nhân dân vùng đất Hải Phòng cũng như sự tài hoa của các nghệ nhân xưa. Các công trình kiến trúc thời phong kiến trên vùng đất Hải Phòng đều mang những nét đặc trưng của kiến trúc truyền thống Việt Nam: đơn giản, hòa hợp với thiên nhiên, sử dụng vật liệu địa phương là chủ yếu, phản ánh sự bình dị trong tính cách của con người Việt Nam. Các công trình kiến trúc còn thể hiện tư duy, nhận thức, những giá trị truyền thống của con người vùng đất Hải Phòng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc và là nền tảng cho nền kiến trúc hiện đại. --------------------------------------------------------------------------------------- 7 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: HS trả lời được các câu hỏi trong trò chơi để nắm chắc kiến thức đã được học b. Hoạt động của HS: HS tham gia trò chơi “theo dòng lịch sử” củng cố về kiến thức liên quan đến các công trình kiến trúc đã được học c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS. d. Cách thức thực hiện: - Chuyển giao nhiệm vụ: GV giới thiệu tên trò chơi, phổ biến thể lệ - Thực hiện nhiệm vụ: HS tham gia trò chơi. - Kết luận, nhận định: GV nhận xét sự hăng hái, tích cực tham gia trò chơi của HS, chốt lại kiến thức trọng tâm HS cần ghi nhớ. - GV tổng kết vấn đề, giáo dục học sinh: hi vọng rằng thông qua chuyên đề hôm nay đã giúp các em thêm hiểu, thêm tự hào về thành phố Hải Phòng địa linh nhân kiệt của chúng ta để rồi trong mỗi chúng ta ở đây ai cũng đều thấy có ý thức trách nhiệm, đóng góp một phần công sức trong việc giữ gìn và phát huy các di tích lịch sử, các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương. 4. VẬN DỤNG a. Mục tiêu: HS tìm hiểu về luật di sản, tìm hiểu 1 di sản văn hóa tại làng, xã nơi em sinh sống và liên hệ được trách nhiệm bản thân trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử b. Giao nhiệm vụ HS tìm hiểu về luật di sản, tìm hiểu 1 di sản văn hóa tại làng, xã nơi em sinh sống và liên hệ được trách nhiệm bản thân trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử Ví dụ: Xã Trung Lập: Đình Cung Chúc, Xã Đồng Minh: Miếu Bảo Hà, Đình Từ Lâm... c. Sản phẩm học tập: bài làm của học sinh gửi trực tiếp , qua zalo cho giáo viên. Tiêu chí Điểm Nộp bài đúng hạn ( sản phẩm viết tay, đánh máy, vi deo...) 1 Tính sáng tạo, thể hiện được dấu ấn cá nhân 2 Nội dung trình bày: 1. Khái quát về luật di sản văn hóa 6 2. Giới thiệu di sản văn hóa tại làng, xã nơi em sinh sống. 3. Liên hệ được trách nhiệm bản thân trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử Hình thức trình bày đẹp, logic, khoa học 1 Tổng 10 8
File đính kèm:
giao_an_lich_su_10_chu_de_1_khai_luoc_kien_truc_thoi_phong_k.docx